Gebelik diabeti(şeker hastalığı) tanısı ilk defa gebelik sırasında konulan diabet olarak adlandırılmaktadır. Gebelik diabeti veya gestasyonel diabeti taraması konusunda genel anlamda bir görüş birliği bulunmakta ve gebeliğin 24-28 haftaları arasında 50-gram glukoz yüklemesi ile tarama yapılmaktadır. Eğer diabet açısından bir risk faktörü varsa bu tarama daha erken haftalarda da yapılabilmektedir. İlk tarama testinde glukoz değeri yüksek olan gebelere daha sonra 75-gram veya 100-gram glukoz yüklemesi testi yapılarak diabet olup olmadığı araştırılmaktadır.
Eğer 50-gram glukoz testi yüksek, 100-gram yükleme testi sonuçları normal ise veya 100-gram testinde sadece bir değer yüksek ise minimal glukoz intoleransı olarak da adlandırılmaktadır. Bazı çalışmalarda bu durumda 4 kilo üstü bebek doğurma riskinin arttığı gösterilmiş ve bu nedenle bu gebelere diet uygulanması önerilmiştir. Aynı şekilde 100 gram testinde tek değer anomalisinde de benzer önerilerde bulunulmuştur. Bu testte 2 veya daha fazla değer yüksekse diabet olarak adlandırılmaktadır. Gebelik diabetinde ilk basamak olarak diet önerilmekte, dietle şeker yüksekliği kontrol edilemezse insülin tedavisine geçilmektedir.
Gebelik diabeti taraması çok yaygın olarak yapılmakla birlikte, bu gebelerin doğum sonrası dönemdeki izlemi genellikle ihmal edilmekte ve bu konuda bir görüş birliği bulunmamaktadır. Gebelerde de odak nokta bebek olduğu için doğum sonrası dönemde diabet öyküsünü unutmakta ve ikinci bir gebelik olana kadar da bu konuyu anımsamamayı yeğlemektedir. Ancak gebelik diabeti olan kadınların uzun dönemde diabet olma riskinin diğer kadınlarla karşılaştırıldığında 6 kat daha yüksek olduğu göz önünde bulundurulduğunda konunun önemi ortaya çıkmaktadır. Yapılan çalışmalarda gebelik diabeti öyküsü olan kadınlarda ileride diabet olma olasılığının %10 ile %50 arasında değiştiği ve yine bir sonraki gebelikte bu kadınların %30'unda tekrar gebelik diabeti ortaya çıktığı görülmüştür. Ayrıca gebelik diabeti olan kadınlarda ileride kalp-damar hastalıklarla , hipertansiyon ve lipid metabolizması bozuklukları daha sık görülmektedir.
Doğum Sonrası İzlem
Doğum sonrası 1.5 ay sonra yapılan ilk kontrolde bu kadınlarda açlık kan şekeri veya 75-gram ile 2 saatlik yükleme testi yapılabilmekle birlikte, 75-gram yükleme testi daha çok önerilmektedir. Çünkü yapılan çalışmalarda 2 saatlik yükleme testinin duyarlılığının daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Bu testte açlık kan şekeri 126 mg/dl'nin üzerinde veya 2. saat değeri 200 mg/dl'nin üzerinde ise diabet tanısı konulabilmektedir. Eğer açlık şekeri 100-125 mg/dl veya 2.saat değeri 140-200 mg/dl ise bozulmuş glukoz toleransı olarak adlandırılmaktadır.Bu testlerde elde edilen glukoz değerleri normal ise genel anlamda bu hastalar bir daha kontrol edilmemekte veya bundan sonraki izlem konusunda da bir görüş bulunmamaktadır. Ancak genel olarak bakıldığında bu kadınlara daha sonra 1 ile 3 yıl aralarla tekrar yükleme testi uygulanması önerilmektedir.
Genel olarak bakıldığında yapılan testlerde değer yüksekse, gebeliğin erken döneminde tanı konmuşsa, ilaç tedavisine gerek duyulmuşsa, hasta kilolu ve daha önce çok doğum yapmışsa ileride diabet olasılığı artmaktadır. Kadın yaşı, ırkı ve ailede diabet olması ileride diabet olma olasılığını etkilemektedir.Risk faktörlerine göre hastanın doğum sonrası izlem sıklığı belirlenebilir. Örneğin riski yüksek olan kadınlar her yıl izleme tabi tutulurken diğerleri 3 yılda bir izlenebilir.
Doğum sonrası dönemde ilerideki diabet olasılığının azaltılması için yaşam stilinin değişmesi en önemli koruyucu önlemi oluşturmaktadır. Bu kadınların eksersiz ve dietlerine çok dikkat etmeleri gerekmektedir. Ve yapılan çalışmalarda yaşam şeklinde yapılan değişikliklerle ileride diabet görülme olasılığının %50 oranında azaltılabileceği görülmüştür. Ayrıca bu kadınlarda Metformin kullanımı ile de benzer bir etki görülmekte ve yaşam stilindeki değişikliklerle elde edilene benzer bir risk düşüşü gözlenmektedir.
Sayfa Özeti: Gebelik ve Şeker Hastalığı
Anahtar Kelimeler: